Przez ostatnie dekady naukowcy badali wpływ wydarzeń w okresie prenatalnym na zdrowie kobiet i niemowląt. Badania te, prowadzone przez lekarzy medycyny, neurobiologów oraz behawiorystów doprowadziły do odkrycia ważnych informacji dotyczące zdarzeń prenatalnych, które były silnie związane ze śmiertelnością oraz zachorowalnością dzieci w okresie noworodkowym i niemowlęcym. Wyizolowano w ten sposób pewne kluczowe zjawiska warunkujące ryzyko dla matki i płodu, które pojawiły się w okresie prenatalnym, ale dzięki temu jednocześnie wskazano na sposoby ich niwelowania.
Jak rozwija się płód?
Zacznijmy od podstawowych informacji na temat rozwoju płodu w okresie ciąży. W ten sposób będziemy mogli wskazać później na właściwe postępowanie, które powinno charakteryzować kobietę podczas całego okresu prenatalnego.
Generalnie okres rozwoju płodu można podzielić na trzy trymestry. Pierwszy z nich ma miejsce od momentu poczęcia do czasu implantacji zygoty (jaja płodowego) w ściance macicy. Ten czasokres zamyka się zazwyczaj w około 4 dniach.
W okresie zarodkowym, zwanym też embrionalnym (5-10 tydzień ciąży) dochodzi do wytworzenia się łożyska. Ten etap charakteryzuje się także tworzeniem większości narządów wewnętrznych i zewnętrznych struktur ciała. W tym czasie zarodek wydłuża się i zaczyna powoli przypominać ludzkie kształty. Wkrótce potem zaczyna się rozwijać obszar, który stanie się w przyszłości mózgiem i rdzeniem kręgowym. Serce i główne naczynia krwionośne zaczynają rozwijać się jeszcze wcześniej — około 16 dnia ciąży. Serce zaczyna pompować płyn przez naczynia krwionośne, równocześnie pojawiają się również pierwsze czerwone krwinki.
Teraz następuje kluczowy okres płodowy (fetalny), mieszczący się pomiędzy 11 a 40 tygodniem od zapłodnienia. Zwieńczeniem tego czasu jest poród.
Newralgiczny okres ciąży
Pod lupę trzeba wziąć koniecznie okres prenatalny w jego środkowym etapie. Prawda jest taka, że większość wad rozwojowych (wrodzonych) występuje w okresie formowania się narządów, czyli pomiędzy 5 a 10 tygodniem ciąży. To właśnie w tym okresie zarodek jest najbardziej podatny na działanie rozmaitych leków przyjmowanych przez kobietę, promieniowania i groźnych wirusów. Dlatego w tym okresie kobieta w ciąży nie powinna otrzymywać żadnych szczepionek przeciw żywym wirusom ani przyjmować żadnych leków, chyba że są one uważane za niezbędne dla ochrony jej zdrowia.
W tym okresie (ale i później!) dieta kobiety powinna być odpowiednia i pożywna, mówiąc inaczej – dobrze zbilansowana. Wskazuje się, że dodanie około 250 kalorii do codziennej diety zwykle wystarcza, aby zapewnić pożywienie dla siebie i rozwijającego się płodu. Większość dodatkowych kalorii powinno stanowić białko. Ponadto w menu powinny się znaleźć świeże owoce, warzywa oraz zboża o wysokiej zawartości błonnika i niskiej zawartości cukru. Dobrym wyborem mogą być owoce morza, zawierające składniki odżywcze, które są ważne dla wzrostu i rozwoju dziecka w okresie prenatalnym.
Zdrowy okres prenatalny
Mamy, które wcześniej lubiły przy książce czy filmie wypijać kolejne filiżanki smacznej kawy, zdecydowanie powinny przystopować z tym napojem. Dlaczego? Otóż badania wykazały jednoznacznie, że nadmierne spożycie kofeiny może Kofeina oddziałuje niekorzystnie na łożyskowy przepływ krwi i może upośledzić transportu substancji odżywczych do płodu. To samo tyczy się alkoholu, który bez problemu dostaje się do łożyska!
Okres prenatalny to natomiast dobry czas na efektywne dotlenianie organizmu – swojego i dziecka. W ten sposób poprawia się wydolność u obojga, aczkolwiek trzeba pamiętać by się nadmiernie nie forsować.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jakie są główne etapy rozwoju płodu?
Okres rozwoju płodu można podzielić na trzy trymestry: pierwszy (od poczęcia do implantacji zygoty, ok. 4 dni), okres zarodkowy (5-10 tydzień, tworzenie łożyska i narządów), oraz kluczowy okres płodowy (11-40 tydzień, do porodu).
Kiedy zarodek jest najbardziej wrażliwy na wady rozwojowe?
Większość wad rozwojowych występuje w okresie formowania się narządów, czyli pomiędzy 5 a 10 tygodniem ciąży. W tym czasie zarodek jest najbardziej podatny na działanie rozmaitych leków, promieniowania i groźnych wirusów.
Jakie ograniczenia dotyczące leków i szczepionek obowiązują kobietę w ciąży w okresie 5-10 tygodnia?
W okresie 5-10 tygodnia ciąży kobieta nie powinna otrzymywać żadnych szczepionek przeciw żywym wirusom ani przyjmować żadnych leków, chyba że są one uważane za niezbędne dla ochrony jej zdrowia.
Jak powinna wyglądać dieta kobiety w ciąży?
Dieta kobiety w ciąży powinna być odpowiednia i pożywna, dobrze zbilansowana. Zaleca się dodanie około 250 kalorii do codziennej diety, głównie z białka. Menu powinno zawierać świeże owoce, warzywa, zboża o wysokiej zawartości błonnika i niskiej zawartości cukru, a także owoce morza.
Czy kobieta w ciąży może spożywać kawę i alkohol?
Nadmierne spożycie kofeiny jest niewskazane, ponieważ może niekorzystnie oddziaływać na łożyskowy przepływ krwi i upośledzić transport substancji odżywczych do płodu. Alkohol bez problemu dostaje się do łożyska, dlatego należy go całkowicie unikać.
